تعریف چاپ و معرفی انواع چاپ

چاپ فرآیندی است که توسط آن نقش یا اثری را بر روی سطحی ایجاد و تکثیر می نمائیم که این سطح می تواند کاغذ- مقوا- سلفون- پلاستیک و ... باشد. واژه چاپ و صورت قدیمی تر آن «چهاپ» را برگرفته از واژه مغولی چاو دانسته اند که به معنای « فشردن سطحی بر سطح دیگر » است .

چاپ در لغت به معنای نقش ، اثر ، مُهر و نشان آمده است و در متون مختلف کلمات طبع ، باسمه ، و تافت به عنوان مترادف آن به کار رفته است . چاپ در اصطلاح ، به عمل، فن ، و صنعت تکثیر صورت و نقشهای دوبعدی مانند حروف ، ارقام ، خط ها ، تصویرها ،  و ... به وسیله انداختن اثر این نقش ها بر کاغذ ، پارچه ، یا مواد دیگر ، به ویژه چاپ مواد خواندنی ، با تصویر یا بدون تصویر بر روی کاغذ گفته می شود .

در تعریفی دیگر ، چاپ مجموع عملیاتی است که متن خام را به اثر درخور انتشار مانند کتاب ، مجله ، روزنامه و جز آن تبدیل کند . چاپ بر روی کاغذ شناخته شده ترین کار چاپی است . امروزه با پیشرفت تکنیک های چاپ این عمل روی مواد سلولزی ، نایلونی ، پارچه ای ، چرمی ، مواد شیمیای ، فلزی ، شیشهای با اشکال صاف یا ناهموار ، مقعر یا محدب و ... صورت می گیرد .

چاپخانه نیز در لغت به معنای محل چاپ کردن و در متون مختلف کلمات مطبعه ، دارالطباعه  و باسمه خانه به عنوان مترادف آن به کار رفته است . چاپخانه مؤسسه یا کارگاهی است که از عهده انجام کارهای چاپی بر روی کاغذ و سایر اشیا از طریق انواع چاپ برآید و به تعبیری دیگر ، محلی است که چاپ کتاب ، نشریات و مانند آن در آنجا انجام می گیرد . امروزه ، چاپ به عنوان یک فرآیند انبوه صنعتی در نظر گرفته می شود که بخش اساسی صنعت نشر و بخش مهمی از فعالیت های اداری و حکومتی را شامل می شود .

معرفی انواع چاپ دستی و ماشینی

چاپ افست
چاپ افست یکی از پر رونق ترین و فراوان ترین چاپ هاست . شاید یکی از دلایل آن چاپ روی کاغذ با کیفیت بسیارعالی و در تیراژهای نسبتا پایین است . البته در چاپ اسکرین تیراژهای پایین تر از چاپ افست ، معمول و متداول تر است و حتی از نظر صرفه اقتصادی مناسب تر ، اما اگر جنبه کیفیت چاپ را نیز د ر نظر د اشته باشیم . چاپ افست مناسب ترین است . گاهی چاپ افست را به د لیل عد م برجستگی یا فرورفتگی در رابط ( زینک) چاپ مسطح نیز نامید ه می شود  .

چاپ هلیوگراور
دلیل آن هم این است که با سیلندر تهیه شده ، می توان در تیراژ میلیونی چاپ کرد در حالی که در روش افست برای تیراژهای بالا بایستی زینک های مجدد تهیه کرد  .

چاپ فلکسو
این چاپ به دلیل استفاد ه از کلیشه های فتو پلیمر یا لاستیکی که قابل انعطاف هستند به نام فلکسو نامید ه میشود . سرعت بالا و چاپ به شکل رول بر روی مواد متنوع همچون نایلون ، متالایز در تیراژهای بالا همراه با هزینه های کم از ویژگیهای این نوع چاپ محسوب می شود . چاپ فلکسو د ر واقع نوعی چاپ برجسته است که در آن کلیشه لاستیکی مستقیما با جنس یا لفاف مورد نظر د ر تماس می باشد   .

چاپ سیلک اسکرین
چاپ سیلک اسکرین از پرکاربرد ترین چاپ ها محسوب می شود . درواقع کمتر جنسی را می توان یافت که امکان انجام این شیوه چاپ روی آن به شکل دستی و ماشینی فراهم نباشد . تنوع در نوع مرکب قابل استفاده در این چاپ ، امکان چاپ روی مواد مختلف را فراهم ساخته است . شیوه ساد ه این تکنیک باعث می شود که روی سطوح صاف ، گرد ، بی نظم و ... امکان چاپ فراهم شود . در واقع می توان گفت که تمامی اشیایی که در اطراف خود می بینید چه از نظر نوع جنس و چه از نظر شکل ظاهر ، تحت پوشش چاپ سیلک قرار می گیرند . اما در بعضی موارد ممکن است این چاپ انتخاب مناسبی نباشد  .

چاپ تامپو
این شیوه چاپ در گروه چاپ های گود قرار می گیرد . این مسئله به دلیل استفاد ه از کلیشه گود د ر فرآیند چاپ می باشد . از ویژگی های این شیوه امکان چاپ ، روی مواد مختلف و متنوع هم از نظر جنس مواد و هم از نظر شکل هندسی آنها می باشد به طوری که با این روش می توان بر روی سطح صاف ، منحنی، گرد ، محدب و حتی کره عمل چاپ را انجام داد . واسط چاپ در چاپ تامپو، لاستیکی از جنس سیلیکون است که به آن تامپون می گویند . این شیوه چاپ بسیار شبیه به مهرهای لاستیکی است با این تفاوت که در مهر حروف برجسته است اما در چاپ تامپو لاستیک سیلیکونی برجستگی ندارد و نقش را به شیوه ای دیگر به سطح قابل چاپ منتقل می کند  .

چاپ افست روی فلز
آنچه که از چاپ افست به ذهن می آید ، چاپ روی کاغذ و مقواست . اما با این سیستم چاپ که یکی از با کیفیت ترین سیستم های چاپ محسوب می شود می توان روی جنس های متنوع دیگری غیر از کاغذ و مقوا نیز چاپ کرد . از جمله این مواد می توان از فلز نام برد یعنی آنچه که شما در قوطی های رب گوجه فرنگی، تن ماهی ، آب میوه های مختلف ، بسته بندی رنگ های قوطی و می بینید معمولا به این شیوه چاپ شده است .

چاپ مخمل
همه ما پارچه های مخملی را ، در گوشه و کنار د یده ایم و بعضی نیز نوشته ها و نقوش مخمل پاش شده را همچون پرچم رومیزی از نظر گذرانده ایم اما کمتر به نوع چاپ آن توجه کرده ایم . چاپ مخمل یا فلوک در واقع فرآیند مخمل پاشی یا جیر سازی فرو برد ن پود رهایی در طول و سطح مقطع متفاوت ، در سطوح چسب کاری است . این نوع چاپ به طراحان و شرکت های تبلیغاتی امکانات متنوع و جالبی می دهد تا دست به کارهای بکر و خلاقانه بزنند  .

چاپ لترپرس
چاپ ملخی که نوعی ماشین لترپرس است از قدیمی ترین ماشین های چاپ محسوب می شود . در واقع کاربرد حروف سربی که گوتنبرگ مخترع آن بود د ر این شیوه چاپ به کار گرفته می شود . هرچند نسل ماشین های ملخی رو به انقراص است اما هنوز کارهایی با استفاد ه از ماشین های ملخی انجام می شود . از جمله کارهای کم تیراژ همچون کارت ویزیت ، سربرگ ، اعلامیه و ... با به کارگیری ماشین چاپ ملخی و استفاده از حروف سربی ، کلیشه های فلزی و قالب های برش انجام می شود  .

چاپ ایچینگ
چاپ ایچینگ در واقع ایجاد خوردگی در فلز با استفاده از اسید است . با به کارگیری این روش چاپ می توان طرح ، نقش و نوشته های خود را به راحتی به روی فلز ثبت کرد به گونه ای که از بین رفتنی نباشد . در موارد ی چون شیر آلات حمام ، ثبت یک آرم روی دسته شیر آلات به گونه ای که در اثر استفاد ه و تماس با نوشته و آرم، هیچکد ام پاک نشوند بسیار ضروری است.